|
بسماللهالرحمنالرحيم
عاليجنابان،
ميهمانان گرامي،
خانمها و آقايان،
در ابتدا مايلم به همة كساني كه در اين جمع حضور دارند و اين روزها با شنيدن
واژة «نوروز» ناخودآگاه به يك تحول دروني و زيباييِ بيروني ميانديشند،
صميمانه شادباش بگويم. «نوروز»
- روزِ نو – براي ما و همة انسانهايي كه اين مناسبتِ
بينظير را با شوقي وصفناپذير جشن ميگيرند، واقعاً سببي است براي تحول،
آغازِ نو، نوعدوستي، شادي و صلح. همة ما نسبت به اين مفاهيم، تمايل درونيِ
عميقي داريم، كه با نوزايي طبيعت تشديد ميگردد. اوّل فروردين، روز بيست و
يكم مارس، اَحوالِ بيش از 300 ميليون انسان را در منطقة ما و برخي از ديگر
نقاط جهان دگرگون
ميكند.
جشن «نوروز» چند هزار سال پيش در وهلة نخست از روي ضرورتِ ثبتِ تقويميِ چرخة
طبيعيِ وقايع بهوجود آمد. اين كار در آن زمان بهويژه براي دهقانان از اهميت
زيادي برخوردار بود، زيرا آنها بدينوسيله ميتوانستند با دقتِ زمانيِ بيشتري
به فعاليتهاي كشاورزي بپردازند.
مورخين و شعراي پارسيگوي، همچون فردوسي، عنصري، بيروني، طبري و بسياري ديگر،
جشن نوروز را در نوشتههايشان
به دوران پادشاهان قديم ايرانزمين نسبت ميدهند، به خصوص
به جمشيدشاه. ابوريحان بيروني در اين باره مينويسد: «آن روز را كه روز
تازهاي بود، جمشيد عيد گرفت، اگر چه پيش از آن هم نوروز، بزرگ و معظم بود.»
با اسلاميشدنِ ايران بزرگ، نوروز جايگاه ارزشي خود را نزد ايرانيان كماكان
حفظ كرد، زيرا هم پيامبر اسلام (ص) و هم ائمة شيعه نوروز را نهفقط تأييد
كردند، بلكه وقايع تاريخيِ مهمي را نيز بدان پيوند دادند: كشتي نوح پس از
طوفان در اين روز در دل كوه آرارات پهلو گرفت. خداوند در نوروز از انسانها
عهد بندگي گرفت. حضرت علي (ع) در اين روز بتهاي درون كعبه را سرنگون كرد، و
بالاخره روايت شده است كه امام مهدي (عج) در اين روز ظهور خواهند نمود. بدين
ترتيب جشن نوروز نزد ما مسلمانان اهميت مضاعف مييابد.
جشن نوروز گرچه امروز در كشورهاي مختلف جهان به گونههاي مختلف برپا ميشود،
ولي پيام اصليِ نوروز، يعني آرزو و انتظارِ تحول در همه جا يكسان است.
ما در دقايق پيش از تحويل سال اين دعا را ميخوانيم:
يا مقلبالقلوب و الابصار، يا مدبر الليل والنهار، يا محول الحول و
الاحوال، حول حالنا الي احسن الحال
با اين دعا از خداوند متعال كه قادر است قلبها و چشمان ما را منقلب كند و
بگشايد، روز و شب را اداره كند و احوال بندگان را دگرگون كند، ميخواهيم كه
احوال ما را به بهترين گونة ممكن دگرگون نمايد. زيرا خداوند در اين زمان
طبيعت را نيز به بهترين شكل، دگرگون ميكند و در كالبد آن زندگي تازهاي
ميدمد. در بسياري از متون كهن ميخوانيم كه ايرانيان، چه غني و چه فقير، پيش
از نوروز تلاش ميكردند كه جامههاي نو تهيه كنند تا به موازات جامة نوي
طبيعت ظاهري نو و آراسته داشته باشند. ثروتمندان پيش از آغاز سال نو براي
تهيدستان تنپوش نو تهيه ميكردند.
عاليجنابان، ميهمانان گرامي،
هر يك از شما كه پيشينهاش به حوزة فرهنگي ايران باستان برميگردد، ميتواند
فهرست مثالهاي گفتهشده در مورد عادات پسنديده و شباهتها را با نمونههايي
از كشور خود تكميل نمايد. ولي من در اينجا اجازه ميخواهم به نكتهاي اشاره
كنم كه امروز كمتر مورد توجه قرار ميگيرد:
در گذشتههاي دور تقويم و سال غربي نيز در ماه مارس آغاز ميشده است: شواهد
روشن اين ادعا نامِ ماههاي سپتامبر، اكتبر، نوامبر و دسامبر است.
sept
در زبان لاتيني به معناي هفت است (يعني سپتامبر، ماه هفتم)
octo
در زبان لاتيني به معناي هشت است (يعني اكتبر، ماه هشتم)
novem
در زبان لاتيني به معناي نه است (يعني نوامبر، ماه نهم)
و بالاخره
decem
در زبان لاتيني به معناي ده است (يعني دسامبر، ماه دهم).
اگر دسامبر ماه دهمِ سال باشد، پس سال بايد با ماه مارس (فروردين) شروع شده
باشد. البته من در اينجا قصد ندارم تقويم ميلادي را به هم بريزم.
با ذكر سه خبر
خوشحالكننده سخنم را به پايان ميبرم:
اول:
پس از انجام مذاكرات طولاني ديپلماتيك، سازمان يونسكو در ابتداي سال 2010 جشن
نوروز را در فهرست ميراث فرهنگي غيرمادي جهاني قرار داد. اين گامي بزرگ در
جهت بهرسميتشناختنِ تنوع فرهنگي در جهان به شمار ميآيد.
يونسكو هماهنگي با طبيعت و برخورد احترامآميز با منابع
طبيعي زندگي را از ويژگيهاي نوروز برشمرده است.
دوم:
كشورهاي ايران، افغانستان، آذربايجان، قزاقستان، قرقيزستان، تركيه و
تركمنستان در يك ابتكار مشترك پيشنويس قطعنامهاي را با عنوان «روز
بينالمللي نوروز» براي ارائه به مجمع عمومي سازمان ملل متحد آماده كردند. از
نوروز در مقدمة اين پيشنويس به عنوان مظهر اتحاد فرهنگي و آداب و رسوم كهن
ياد شده است، مناسبتي كه بيش از سه هزار سال پيش به وجود آمده و امروزه بيش
از 300 ميليون نفر در يك حوزة جغرافيايي وسيع، از خاورميانه، آسياي مركزي و
قفقاز تا منطقة درياي سياه و بالكان و برخي ديگر نقاط كرة زمين آن را جشن
ميگيرند. در فوريه سال 2010 روز 21 مارس توسط مجمع عمومي سازمان ملل متحد به
عنوان «روز بينالمللي نوروز» اعلام گرديد.
سوم:
روز دوشنبة گذشته ايالت هامبورگ براي نخستين بار به مناسبت نوروز ضيافت و جشن
بزرگي با حضور سناتورهاي اين ايالت و بسياري از ميهمانان خارجي برپا كرد.
خانمها و
آقايان،
همة
اين اخبار خوب بر عاملِ پيونددهنده نوروز تأكيد و ما را تشويق ميكند كه
نوروز را به عنوان ميراث مشترك فرهنگي پاس بداريم و به ديگران منتقل نماييم.
از توجه شما
سپاسگزارم.
|
